Theo NSƯT Quốc Chiêm, PGĐ Sở VHTTDL Hà Nội san sẻ, các thanh đồng diễn xướng được phát triển trong dân gian rất nhiều
Chưa có một thể loại âm nhạc nào hay và cuốn đông đảo quần chúng tham gia, chưa có loại thể âm nhạc nào chứa đựng ắt các giá trị nghệ thuật khác: âm nhạc, văn hóa, nghệ thuật trình diễn, y phục, vũ đạo…. Là loại hình nghệ thuật độc đáo trong dân gian, nên hát Chầu văn có sức lan tỏa, từ vùng Hải Phòng, Hải Dương, thái hoà, Nam Định đến Hà Nội, miền Trung, Đông Nam Bộ, Nam Bộ, vùng hải đảo… trọng điểm của Chầu văn có thiên hướng dịch chuyển về Hà Nội và được “Hà Nội hóa”.
Một thời kì dài, hát Chầu văn hay còn gọi là hát bóng, hầu đồng có nhiều dấu hiệu biến tướng, phức tạp. Phê chuẩn những hình thức này, người dân có thể quan sát, dần nhận thức đúng về nghi lễ Chầu văn – một di sản văn hóa hoàn toàn khác với những biến tướng, mê tín dị đoan đang diễn ra ở nhiều đền, phủ… Bên cạnh đó, các thanh đồng, giá đồng cũng cần điều chỉnh, nhiều thanh đồng biến tướng, lợi dụng tính linh tính để làm lệch lạc ý nghĩa của lễ thức Chầu văn.
Theo Nhạc sỹ Thao Giang - Phó Giám đốc trọng tâm phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam, những cái chúng ta nhìn thấy chỉ là hữu hình, cái vô hình là những điều ăn sâu trong tâm hồn chúng ta như việc nhớ về ông cha, ông bà… thảy trở nên nét đẹp văn hóa và đi vào hát Chầu văn.
Chính nên, việc nâng cao nhận thức của người dân qua nhiều hình thức liên hoan, diễn xướng nghi lễ Chầu văn trong không gian linh tính là cách làm thiết thực bảo tàng giá trị đặc sắc của lễ thức Chầu văn.
Nên chi, Hát văn thu hút đông khán giả dự một cách tình nguyện tâm thành với một tấm lòng hướng thiện chứ không phải đến để trông danh lợi. Nhiều người không còn phân biệt được đâu là nghệ thuật hay đâu là mê tín dị đoan cần loại trừ. Từng có thời kì dài tín ngưỡng thờ Mẫu bị tác động bởi những yếu tố khách quan đã không còn tinh khiết và nguyên gốc như khi ra đời và cũng bởi vậy mà bị quy là “mê tín dị đoan”.
GS Ngô Đức Thịnh - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cho rằng, thời kỳ thịnh vượng nhất của nghi lễ Chầu văn là cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Theo Langvietonline.
# Cùng tham dự thưởng thức. Hát Chầu văn diễn tả sự cao cả, khát vọng của con người vươn tới cái cao đẹp hơn, đó chính là nét cao quý, tinh túy nhất của Chầu văn
Bởi có hiểu đúng về Chầu văn thì người dân mới có thể trọng và giữ giàng nó. Có thể nói, việc tổ chức liên hoan là cách để người dân, cũng như những thanh đồng, người hát chầu văn có một cách nhìn đúng về loại hình nghệ thuật đa ngành, tụ tập nhiều giá trị khác nhau.
Dù bây chừ, lễ thức Chầu văn đã lên được sân khấu chuyên nghiệp, các hí trường đã tổ chức được 7 giá trong 36 giá đồng, tuy nhiên công tác quản lý phải là mục tiêu quan yếu để điều chỉnh đi đúng hướng.
Ngoài ra, việc bảo tồn tích cực là đưa Hát văn hầu đồng vào cộng đồng để quần chúng. Việc quản lý gặp nhiều lúng túng, nếu không nắm rõ, quản lý tốt thì hình thức diễn xướng hát Văn rất dễ bị méo mó, biến tướng.
Theo Giáo sư Ngô Đức Thịnh, năm 2011, lễ thức Chầu văn đã được đưa ra biểu diễn ở Côn Đảo, năm 2013 đưa Phú Quốc cùng nhiều liên hoan, giao lưu hát Chầu văn ở các tỉnh, địa phương trong cả nước.
Chầu văn - Nghệ thuật linh tính Hát Chầu văn có xuất xứ từ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Bây giờ, tuy nghi lễ Chầu văn là loại hình nghệ thuật độc đáo, diễn ra phổ quát nhưng lại chưa được nắm bắt tình hình thực tại tại các địa phương, chưa được kiểm kê, tư liệu hóa di sản văn hóa để bảo tàng, phát huy đúng hướng trong cuộc sống hiện đại. Vẫn biết, còn khá nhiều ý kiến và cách ngóng khác nhau về tín ngưỡng này, các liên hoan, hoạt động giao lưu là dịp để cơ quan quản lý văn hóa kiểm kê lại “tài sản” của mình có bao lăm, giá trị thế nào, nguyên tố nào nguyên gốc, nhân tố nào mới nảy sinh để từ đó tìm ra cách quản lý, bảo tàng, phát huy giá trị hạp nhất.
Chúng ta đến với lễ nghi Chầu văn để thờ thần mẹ, thờ đạo mẫu, lúa gạo, mặt trăng… quơ biểu đạt sự mát lành, trắng trong, thể hiện sự sinh sôi nảy nở. Yếu tố linh tính biểu lộ trong Hát văn ở nhiều mặt, không gian tâm linh, tâm linh trong gia đình, cá nhân chủ nghĩa, cộng đồng, ma chay cưới xin. Bằng cách sử dụng âm nhạc mang tính tâm linh với các lời văn gọt giũa nghiêm chỉnh, hát văn được coi là hình thức ca hát mang ý nghĩa hầu Thánh (hay còn được biết là tín ngưỡng thờ Mẫu - tín ngưỡng Tứ phủ).
Đơn cử như Hà Nội, được coi là “Trung tâm mới” của lễ thức Chầu văn, các nhóm Chầu văn hiện đang hoạt động ở 29 quận, huyện của Hà Nội.
Đưa lễ thức Chầu văn phát triển đúng hướng giờ, bảo tàng và phát huy những giá trị văn hóa phi vật thể đang là vấn đề được cả tầng lớp quan tâm, trong đó bảo tồn lễ nghi hát Văn hầu đồng phát triển đúng hướng là cách bảo tồn tốt nhất để tránh những biến tướng, phức tạp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét