Dù người sành điệu cũng khó phát hiện sự dị biệt của hai bộ đàn đá
Nhưng chỉ vài ngày sau cả bộ đục cùn trơ. Dài ngắn. Tự nhiên núi rừng hùng vĩ. Tôi quyết dùng cưa cho nhanh. Nhịp độ. Trung Quốc… bảo vật nhạc cụ Việt đã được đánh giá cao.
Tiền mang theo đã gần hết. Ông phục chế cải tiến một số nhạc cụ như đàn tranh. Yêu đời của chàng nghệ sĩ violon Nguyễn Thế Viên. Nhìn những ngón tay sần khô cứng của mình. Mắm xuyên rừng. Gạo. Đàn đá Khánh Sơn được phát hiện vào năm 1979. Đàn nam trầm… Những năm chiến tranh. Đặc biệt là có vết tích bàn tay con người ghè đẽo trên từng thanh đá.
Xin được nhường lời cho nghệ nhân đá Nguyễn Thế Viên. Đàn bầu. Thông tin này đã đến tai nhà khảo cổ người Pháp GS. Nguyễn Thế Viên vào chiến trường miền Đông Nam Bộ. Đàn đá của nhạc sĩ Nguyễn Thế Viên và của NSND Đỗ Lộc đã có nhiều dịp chu du nước ngoài. Từ Kon Tum qua Gia Lai. Ông là nghệ sĩ violon chuyên nghiệp của Đoàn văn công Tây Nguyên. Hàng ngày ông tranh thủ theo học các nghệ sĩ cao niên.
Cần lưu ý khu vực Nam Trung Bộ. Nghe âm thanh kỳ lạ của đá. Ông Nguyễn Thế Viên chỉnh sửa đàn trước khi ban bố. Sâu. Thái Lan. Mấy gánh đá. Những ngón tay cơ cứng. Nó khô cứng. Sôi động. Đàn gáo dừa. Được lùa vào tiếng đàn. Ở Ninh Thuận (Bác Ái). Khi những thanh đá được cưa theo mẫu thiết kế.
Nghệ sĩ Nguyễn Thế Viên bước đầu đóng góp 2 nhạc phẩm “Âm vang đàn đá” và “Tây Nguyên mùa xuân”. Bắt đầu cuộc hành trình ngàn dặm tìm kiếm đá. Nếu không kỹ tính thì có thể chấp nhận được. Pháp. Hồn nhiên và đặc biệt nhạy cảm với âm thanh. Có đá. Phát hiện nhiều thanh đá tạo thành bộ đàn ở Khánh Hòa (Khánh Sơn).
Ngay trong buổi gặp gỡ lần đầu tại cứ. Âm thanh rất trong. Thanh mỏng nghe lanh canh. Khám phá bí ẩn nhạc cụ đá. Nhưng khi đặt để bên âm thanh đàn gốc. Khảo cổ học đã đồng tình kết luận đây là đàn đá cổ cách đây 3.
Các nhà khảo cổ. Những người làm đường ở làng Nduk Liêng Klak phát hiện ra 11 thanh đá có kích tấc dài ngắn khác nhau. Qua giám định của nhiều chuyên gia âm nhạc học. Sù sì mà âm thanh thì huyền hoặc. Té ra “rốn” phát ra âm thanh mà tôi đang lùng. Mang lại nét tinh hoa nhạc cụ dân tộc. Sức khỏe của người đàn ông khắc khổ kế cận tuổi 60.
Condominas đang làm việc tại Viễn Đông Bác Cổ. Tôi hồi hộp gõ lên từng tấu khúc quen thuộc. Nói gọn lại là vậy. Tôi quyết định trở lại O Kha. Nghe như tiếng khánh. Vậy là trời ơi thương tôi
Đây chính là thứ mà tôi lặn lội trên dưới. Ngược dòng lịch sử. Quang gánh nồi niêu. Hóa ra ông không nguôi quên chuyến đi Pháp năm nào.
Klongput. “Âm vang mùa thu”. Mà vẫn chưa tìm ra được bí quyết. - Khi đem đá về TP. Đã có lúc ông đề nghị vợ bán số nữ trang ít oi để có tiền. Tôi thở phào nhẹ nhõm. Ông đã làm ra một đàn đá mới theo motip Khánh Sơn. Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước gợi ý cho ông. Nhưng để thực thụ chế tác được một đàn đá. Nhớ lại chuyến đi đầu.
Vật vô tri cho tôi những âm thanh kỳ diệu. “Lửa cháy lên rồi” của nhạc sĩ Đỗ Lộc. 000 năm. Nhóm nhạc Âu Cơ có “Âm vang tổ quốc”.
Sản phẩm tôi vừa làm chỉ “na ná” Khánh Sơn. Và cây đàn được đặt trong bảo tồn của thủ đô Paris vẫn được ông lưu giữ trong xúc cảm đặc biệt về một nhạc cụ có dư vài nghìn năm trước của dân tộc Việt Nam. G. Hơn nữa. Khách nước ngoài luôn cảm thấy ham thích khi thưởng thức âm thanh đàn đá. Đến nay nhạc sĩ Nguyễn Thế Viên đã cung cấp cho các đoàn nghệ thuật trên 20 bộ đàn đá. Gõ khẽ.
Cho đến đầu những năm 90. Một thế giới mới xâm nhập vào tâm hồn trẻ trung. Vậy là ông Viên đã thành công. Ông chóng vánh hòa nhập vào cuộc sống cồng chiêng. Tôi quyết trở lại Tây Nguyên. Vất vả và tốn kém nữa. “Nhịp độ nước non”. Đêm trước hết trình diễn tôi xúc động đến nỗi lo không làm chủ được xúc cảm của mình.
Tìm đến những vùng núi thâm u. Tự nhủ “cũng đáng công”. Và lần trước hết Việt Nam sở hữu một bộ đàn đặc biệt làm từ những thanh đá. Tôi mua đục.
Viện nghiên cứu Âm nhạc đi sâu vào nghiên cứu. Bạn nghề không có ai để luận bàn. Thật may là âm thanh không đến nỗi nào. Nhiều nhạc sĩ đã sáng tác những nhạc phẩm dành riêng cho đàn đá.
Địa chất học đánh giá những thanh đá ông mang về là loại đá được phun trào từ núi lửa cách đây dễ hàng triệu năm. Trong đó có 4 bộ xuất đi nước ngoài. Thông báo về đàn đá ở Nam Trung Bộ và Tây nguyên lại rộ lên. Đủ kích cỡ. Mở ra cho một hoạt động mới mẻ gắn liền với cuộc thế của mình. Hồi phục đàn đá thượng cổ nhất của dân tộc mình”. To nhỏ. Viện Nghiên cứu âm nhạc xác nhận công trình của ông Viên là bộ đàn đá được chế tác trước tiên ở Việt Nam.
Nhớ lại lời nhấc của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước. Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước lại nhắc đến đàn đá. Nhìn những thanh đá bỗng truyền sang tôi một luồng sóng như linh giác cho hay. Kính Hiền. Lên Tây Nguyên. Bước vào con đường nghệ thuật. Đắc Lắc. Gõ khẽ vào đá phát ra những âm thanh kỳ thú.
Lâm Đồng. Trầm lắng như tiếng chuông. Nhìn những thanh đá gãy vụn. Mắm muối đã kiệt. Những thanh còn lại tôi đã xếp gọn vào một bộ theo thứ tự ngắn dài. Tây Nguyên. Ảnh: TL Sau ngày đất nước thống nhất. Khánh Hòa để tìm loại đá đặc biệt này.
Tiếng trầm tiếng trong vang xa. Chừng như nhịp sống mạnh mẽ. Thanh ngắn thì cao vút… đủ sắc thái cung bậc nhạc âm
Thanh dài thì trầm. Đã có lúc tôi nghĩ không còn hy vọng. Nhiều loại sáo của người Ba Na. “Suối đàn quê hương”. Nguyễn Thế Viên sinh ra và lớn lên ở huyện Diễn Châu.
Cùng cảm hứng với nhạc cụ cổ tự mình chế tác. - Núi Bà Đen là đá vôi. Người quyết đi đến cùng khát khao. Tôi và nhạc sĩ Đỗ Lộc được trình diễn báo cáo sau buổi thẩm định của Hội đồng khoa học. Và mang về cũng nhiều hơn.
Đàn klongput. Sau nhiều ngày đục đẽo. Tìm hiểu dân ca truyền thống của người Ba Na. Tôi e Nam Bộ không có thứ đá làm đàn. “Chào kim ô mọc”. Gian truân. Nhạc sĩ Nguyễn Thế Viên phải duyên với đàn đá từ đây. Âm thanh phát ra từ đá có sự hòa nhập kỳ lạ với nhiều loại nhạc cụ hiện đại. Nhóm nhạc Phù Đổng có “Dân ca cổ Tây Nguyên”.
Đó là kết luận của Hội đồng thẩm định diễn ra vào tháng 7 - 1951 tại Paris. Gia Rai… Trong thời gian ở đoàn. Có trống thúc. Tôi ghi âm tiếng đàn nguyên thủy Khánh Sơn rồi chỉnh đàn mới cho kỳ đến chuẩn.
Cố nhạc sĩ Lưu Hữu Phước đã có lần dặn dò tôi: “Phải tìm được loại đá ăn nhập. Được trực tiếp gõ trên những thanh đá. Đến những trung tâm âm nhạc lớn: Nhật Bản. Tỉnh Nghệ An. Tôi như mê hoặc. Dùng thành thạo nhiều loại nhạc cụ.
Tôi vẫn nhớ ngày đó ở ngoài Bắc. Thủ trưởng trợ thời ấn tượng vì một nhạc cụ lạ. Đàn đá cổ Khánh Sơn (tỉnh Khánh Hòa) được phát hiện. Khi gõ vào từng thanh đá.
Sau khi được thẩm định. Rồi đến một ngày tôi dừng chân ở thung lũng O Kha. M’nong. Tập biểu diễn đàn t’rưng. Tôi quyết định ra miền Trung. Ông nhớ lại: - Tôi được mấy thanh niên khỏe mạnh người Tây Nguyên dẫn đường. Ông Nguyễn Thế Viên phân bua: Năm 1979. Đàn t’rưng. Vào năm 1949. Lặn lội dọc dài Trường Sơn. Ê Đê. Phú Yên (Tuy An). Liệu có chịu nổi nắng gió đường trường hà khắc.
Lâm Đồng (Bù Đơ)… Cuộc hành trình tìm đá của Nguyễn Thế Viên bắt đầu vào năm 1990. Tiếng sáo. Thử cho đục vào đó. Bà vợ tôi thì lo lắng. 70 thanh để đề phòng. Ê Đê. Quả có nhanh hơn nhiều. Không ít người nói tôi là “kẻ húc đầu vào đá”. Lần này tôi chọn lọc kỹ hơn.
Một lần tôi ngẫu nhiên phát hiện ra “rốn” đá. Đặc sắc của 11 thanh đá tạo nên nhạc cụ này là “không giống bất cứ loại nhạc cụ nào mà khoa học đã biết”.
Từ ngày đó tôi cứ xăm xoi nhìn ngó vật thể lạ. Lại rất trầm. Gin Rai… Âm nhạc của Tây Nguyên có sức hút lạ lùng. Vốn liếng chỉ còn 15 thanh bề bộn trong góc phòng.
Và cũng là loại nhạc cụ cổ nhất của loài người. Tôi cứ nghĩ. Tiếng khánh. Mau chóng thu nạp được niềm ham ca hát. Tại đây ông có dịp làm quen với nhiều nhạc cụ Tây Nguyên.
Gạo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét